Odporność psychiczna

 

Odporność psychiczna jest jedną z kluczowych kompetencji każdego człowieka. To właśnie ona pozwala skutecznie radzić sobie z trudnościami, stresem, niepowodzeniami oraz zmianami, a także budować poczucie własnej wartości i pewność siebie. Osoby o wysokiej odporności psychicznej potrafią:

👉wyciągać wnioski z porażek, 

👉podejmować kolejne próby, 

👉współpracować z innymi,

👉odpowiedzialnie dążyć do wyznaczonych celów

Dlatego tak ważne jest, aby wzmacnianie odporności psychicznej rozpoczynać już od najmłodszych lat.

Obecnie szczególnego znaczenia nabiera rozwijanie kompetencji związanych ze zdrowiem psychicznym oraz sprawczością uczniów. Są one istotnymi komponentami nowej podstawy programowej oraz znajdują odzwierciedlenie w głównych kierunkach realizacji polityki oświatowej państwa. Stąd też w naszym planie wychowawczym, nie mogło zabraknąć tych treści. Kształtowanie odporności psychicznej jest ważne dlatego, że przygotowuje uczniów:

✅do osiągania sukcesów, w tym edukacyjnych, 

✅radzenia sobie z wyzwaniami, trudnościami i niepowodzeniami,

✅do odpowiedzialnego i satysfakcjonującego funkcjonowania w społeczeństwie, w tym współpracy i budowania relacji z ludźmi o innym światopoglądzie,

✅do budowania pozytywnych i trwałych relacji z ludźmi,

Istotnym elementem budowania odporności psychicznej jest rozwijanie sprawczości uczniów, rozumianej jako przekonanie, że własne działania mają wpływ na osiągane rezultaty. Uczeń, który doświadcza możliwości podejmowania decyzji, ponoszenia odpowiedzialności za swoje wybory oraz współtworzenia życia klasy i szkoły, buduje poczucie własnych kompetencji, samodzielności, odpowiedzialności i sprawczości. Z tego względu rozwijanie sprawczości stanowi jeden z elementów naszego planu wychowawczego na ten rok szkolny. Wzmacnianie odporności psychicznej powinno odbywać się poprzez codzienne doświadczenia edukacyjne i wychowawcze, dostosowane do wieku.

W przypadku uczniów edukacji wczesnoszkolnej odporność psychiczną można wzmacniać każdego dnia poprzez drobne czynności, wykonywane systematycznie. Oto niektóre z naszych propozycji, które stanowią część szkolnej codzienności z naszymi uczniami:

👤 wdrażanie do samodzielnego podejmowania prostych decyzji, np. wybór koloru pisaka lub kredki, kolejność zjadania zawartości drugiego śniadania podczas pobytu w szkole, gdzie tylko to możliwe- wybór zadania do wykonania lub kolejności wykonania zadań,

👤nauka nazywania i wyrażania emocji- mówienie o swoich uczuciach i odczuciach; rozmowy w kręgu,

👤rozwijanie umiejętności czekania na swoją kolej i przestrzegania ustalonych zasad,

👤organizowanie zabaw wymagających współpracy w losowo dobranych zespołach oraz wspólnego rozwiązywania problemów; warto przy tym ograniczyć ilość zabawek, przyrządów, przedmiotów, np. sanek podczas zabaw na śniegu, by zabawa niejako wymuszała współpracę

👤docenianie za włożony wysiłek i wytrwałość, a nie jedynie efekt końcowy,

👤powierzanie odpowiedzialnych ról i zadań w klasie; każdy uczeń otrzymuje w naszej klasie stałe czynności do wykonania, które są mu przydzielone na tydzień. Po tym czasie otrzymuje informację zwrotną na temat ich wypełniania, dokonuje też samooceny i w kolejnym tygodniu otrzymuje inne obowiązki; jest to system rotacyjny,

👤uczestnictwo uczniów  w podejmowaniu decyzji dotyczących życia klasy,

👤realizowanie projektów zespołowych (losowo dobranych grup),

👤stwarzanie okazji do samodzielnego rozwiązywania problemów,

👤nauka planowania własnej pracy i wyznaczania celów m.in. poprzez rozmowy trójstronne; pisałyśmy o nich więcej TUTAJ

👤rozwijanie umiejętności autorefleksji oraz wyciągania wniosków z własnych doświadczeń

👤stwarzanie przestrzeni do samodzielnego rozwiązywania konfliktów

Budowanie odporności psychicznej nierozerwalnie wiąże się również z nauką przegrywania. Uczniowie powinny doświadczać zarówno sukcesów, jak i niepowodzeń, ucząc się, że porażka nie oznacza braku wartości, lecz jest naturalnym elementem rozwoju i okazją do zdobywania nowych doświadczeń. 

Ważnym elementem budowania odporności psychicznej  w naszej pracy jest także:

❗ "zdrowa rywalizacja"-dzięki niej nasi uczniowie uczą się przestrzegania zasad, w tym zasad fair play, szacunku dla przeciwnika, wytrwałości, czerpania satysfakcji z włożonego własnego wysiłku oraz umiejętność przegrywania a tym samym nie traktowanie przegranej jako porażki ale jako kolejny krok we własnym rozwoju.

❗docenianie wysiłku uczniów- to nie efekt końcowy jest zawsze najważniejszy ale wysiłek włożony w wykonane zadanie; czasem mamy uczniów, których wykonanie pewnych aktywności sprawia wiele trudności, jednak mimo to nie poddają się i są wytrwali. Dlatego ważne jest dla nas docenienie ich za ich wytrwałość oraz  wskazywanie obszarów wymagających dalszego rozwoju i korekty. Zawsze jednak powinno odbywać się to poprzez konstruktywną, życzliwą i możliwie obiektywną informację zwrotną. Wszystko po to by informacja taka nie oceniała osoby, lecz odnosiła się do wykonanej pracy i zachowania konkretnego, wskazywała mocne strony oraz stanowiła wskazówkę, co i w jaki sposób można poprawić. Wzmacnia to motywację, poczucie własnej skuteczności oraz gotowość do podejmowania kolejnych wyzwań.

❗docenianie efektów pracy uczniów- wyróżnienia, medale, dyplomy czy pochwały stanowią dla uczniów ważny sygnał, że ich wysiłek został zauważony. Nie widzimy w tym nic złego by doceniać i nagradzać. Staramy się dbać o to, aby każdy uczeń miał możliwość doświadczenia sukcesu i odkrywania swoich mocnych stron. 

❗nauka sposobów radzenia sobie ze stresem-więcej na ten proponowanych naszym uczniom aktywności w tym roku szkolnym znajdziesz TUTAJ

Szkoła (choć także i żłobek oraz przedszkole) odgrywają niezwykle ważną rolę w kształtowaniu odporności psychicznej dzieci/uczniów Tworzenie środowiska, w którym najmłodsi mogą doświadczać sprawczości, odpowiedzialności, sukcesów, porażek, współpracy i zdrowej rywalizacji, sprzyja ich przygotowaniu do świadomego, aktywnego i odpowiedzialnego funkcjonowania we współczesnym świecie.

W ostatnich latach publikowanych jest wiele raportów dotyczących kondycji psychicznej dzieci i młodzieży. Wynika z nich, że coraz więcej młodych ludzi doświadcza:

📌trudności emocjonalnych, 

📌przewlekłego stresu, 

📌obniżonego nastroju, 

📌problemów z budowaniem relacji, 

📌niskiej samooceny,

📌trudności w radzeniu sobie z porażką. 

Raporty wskazują również na wzrastającą potrzebę wzmacniania kompetencji społeczno-emocjonalnych oraz budowania odporności psychicznej już od najmłodszych lat.

Analiza tych opracowań to cenne źródło informacji. A wszystko po to by wyciągnąć ważne wnioski dla codziennej pracy z uczniami. Ważne by towarzyszyły temu działania profilaktyczne, które powinny koncentrować się nie tylko na reagowaniu w sytuacjach trudnych, ale przede wszystkim na systematycznym rozwijaniu umiejętności radzenia sobie z emocjami, stresem, zmianą oraz niepowodzeniami. W działaniach profilaktycznych bardzo ważne jest budowanie zespołu klasowego opartego na dobrych i bezpiecznych relacjach, wzajemnym szacunku, poczuciu przynależności i sprawczości uczniów.

Raporty to dla nas cenne źródło wiedzy, które pomaga nam:

👉lepiej przyjrzeć się aktualnym potrzebom dzieci i młodzieży, 

👉w planowaniu działań wychowawczych, w tym opracowaniu planu wychowawczego klasy a także oparcowaniu szkolego programu wychowawczo-profilaktycznego,

👉doborze metod pracy,

👉tworzeniu sytuacji edukacyjnych, które sprzyjają wzmacnianiu odporności psychicznej uczniów 

👉"wyostrzyć wzrok i słuch", dzięki czemu można wcześniej zauważyć sygnały ostrzegawcze świadczące o pogarszającym się dobrostanie psychicznym uczniów i odpowiednio wcześnie reagować  we współpracy ze specjalistami oraz rodzicami. Taka współpraca z domem rodzinnym pozwala budować wspólne rozumienie uczniowskich potrzeb i ułatwia podejmowanie spójnych działań wychowawczych; 

👉być wartościowym narzędziem w pracy z rodzicami. Podczas zebrań, warsztatów czy konsultacji ułatwiają odwołanie się do rzetelnych danych i badań, dzięki czemu wspólnie z rodzicami możemy zastanawiać się jakie podjąć wspólnie działania profilaktyczne wzmacniające odporność  psychiczną dzieci takich samych zarówno w szkole jak i w domu. 

Bardzo nam zależy na tym by nasi rodzice wspierali nasze działania, jak i działania szkoły m.in. poprzez:

📍 bycie naszym sojusznikiem oraz sojusznikiem szkoły w podejmowanych decyzjach wychowawczych,

📍tworzenie atmosfery, w której dziecko/uczeń może otwarcie mówić o swoich emocjach, sukcesach i trudnościach, bez obawy przed oceną, wyśmianiem lub umniejszaniem problemów/ ich bagatelizowaniem

📍wspieranie ich dz,ieci w tym co robią, docenianie ich za podejmowanie wysiłku a nie tylko efekt końcowy,

📍chwalenie dzieci za ich sukcesy,

📍wsparcie dzieci w trudnych chwilach,

📍jasny i konsekwentny system kar i nagród, ze zwróceniem uwagi na gradację zarówno nagród, jak i kar,

📍działania domowe m.in. poprzez:

-wspólne spożywanie posiłków przez wszystkich domowników oraz rozmowy przy rodzinnym stole

-wspólne spędzanie czasu, rozmowy, gry, wspólne oglądanie filmu, wyjścia na spacer (także z psem), uprawianie wybranych dyscyplin sportu, jazda na rowerze….,; co ważne i co należy podkreślić nie chodzi tu przy tym o ilość spędzonego z dziećmi czasu w domu ale intensywność tych kontaktów. Można wprowadzić np.  rodzinny rytuał wspólnego czasu bycia ze sobą i wspólnych aktywności w dni powszednie od godz. 19-20, natomiast w weekendy wydłużyć ten czas

-higienę cyfrową obowiązującą wszystkich członków rodziny,

-podział obowiązków- każdy domownik posiada je z uwzględnieniem jego wieku i możliwości; rolą dziecka może być np. nakrywanie do stołu, wyjmowanie naczyń ze zmywarki, pomoc w wieszaniu prania, wynoszenie śmieci, zbieranie naczyń po skończonych posiłkach…

-docenianie wysiłku dziecka a nie tylko efektu końcowego także tych pozaszkolnych,

-wspólne docenianie wysiłku i sukcesów wszystkich członków rodziny,

-rozmowy w atmosferze spokoju, zaufania, aktywnego słuchania,

-rozmowy na tematy „trudne”, m.in. dotyczące przestrzeni internetowej i zapewnienie, że jeśli dziecko natrafi na jakąkolwiek formę cyberprzemocy lub też przemocy(np. szantaż ze strony rówieśników lub dorosłych, natrafienie w sieci przez pomyłkę (lub też nie) na treści niedostosowane do wieku lub patotreści- dziecko zawsze może poprosić o pomoc rodzica ( a także nauczyciela),

-brak porównywania dzieci do siebie (rodzeństwa),

-stawianie jasnych, konsekwentnych granic,

-stwarzanie przestrzeni, w której będzie równowaga między nauką, odpoczynkiem, aktywnością fizyczną i korzystaniem z technologii cyfrowych.

Poniżej prezentujemy  w pigułce wyniki wybranych raportów dotyczących zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży.

                                               

                                                                  Link do raportu znajdziesz TUTAJ

      

Link do raportu znajdziesz TUTAJ

                                                

 

Link do raportu znajdziesz TUTAJ

                                                                     

Link do raportu znajdziesz TUTAJ

Zachęcamy do zapoznania się z pełną wersją tych raportów.

 

Czytaj więcej »

Wycieczka do Krakowa

Wycieczka szkolna jest tą formą aktywności, na którą z niecierpliwością czekają wszyscy jej uczestnicy. Tak było i tym razem podczas naszej pierwszej wycieczki do Krakowa, w której brali udział także uczniowie kl. 2 i 3. Wyruszyliśmy o godz. 7:15, jednak niektórzy uczniowie podekscytowani wstali tego dnia o 5 rano. Dla wielu była to pierwsza podróż pociągiem, jak i tramwajem a co za tym idzie wiele niewiadomych.

Bezpieczeństwo:
Poprzedniego dnia podczas omawiania wycieczki padły pytania na temat bezpieczeństwa, czy to możliwe, że pociągi mogą się zderzyć. Tematu tego nie schowaliśmy pod dywan, wręcz przeciwnie- udzieliłam jasnej odpowiedzi z zapewnieniem bezpieczeństwa, bo to u najmłodszych nie może być zachwiane.
Każdy podczas wycieczki otrzymał także identyfikator, który podczas wycieczki miał zawieszony na szyi. Były na nim: nazwa szkoły, moje imię i nazwisko oraz mój numer telefonu na wypadek, gdyby ktoś się zgubił. Dodatkowo jako osoba prowadząca miałam wystawiony w górę parasol, by każdy z uczniów widział, w którym kierunku zmierzamy. Podczas wycieczki uczniowie:
👉mieli okazję samodzielnie zrobić zakupy przeliczając co kupi i za ile (poprosiliśmy rodziców by budżet nie przekroczył kwoty 50 zł). Była to lekcja ekonomii w praktyce, realizując moduł ekonomiczno-finansowy podstawy programowej w praktyce. Nikt nikomu nie mówił co ma kupić, każdy mógł zdecydować co chce. Wszystko dlatego, że potrzeby i zachcianki dorosłych są zupełnie odmienne. To co dla nas atrakcyjne-dla dzieci niekoniecznie i odwrotnie. Stąd też każdy ma prawo kupić to na co ma ochotę i co sprawia mu radość. Z tego powodu unikam komunikatów “nie kupuj, bo to badziewie”. Dla dziecka to nie jest badziewie i ma prawo decydować o tym co kupi. Pozwólmy im na to, bo takich chwil dzieci mają niewiele.

👉brali udział w spektaklu teatralnym “Piękna i Bestia” w Teatrze Groteska (jutro nieco wnikliwiej przyjrzymy się temu spektaklowi nie tylko pod względem artystycznym, ale również pod kątem jednej z pułapek krytycznego myślenia- efekcie Golema. Wyjście do spektaklu to także okazja do “przetestowania” zasad savoir-vivre’u obowiązujących w teatrze.

👉brali udział w warsztatach w Muzeum Inżynierii Miejskiej na Kazimierzu “Bajka nie tylko z telewizora, czyli o animacji obrazu” oraz wraz z przewodnikiem zwiedzali wystawę stałą

👉samodzielnie kasowali bilet w tramwaju, co naprawdę było dla Pierwszoklasistów wielkim przeżyciem 🚋

Na koniec była również wspólna pizza na Kazimierzu i sztuka zachowania się przy stole, prowadzenia rozmowy. Ponoć zdali egzamin doskonale, bo kelnerki i kelnerzy zgodnie stwierdzili, że byli bardzo cicho. Nie pytaliśmy o to a sami o tym na koniec wspomnieli.

Oprócz walorów edukacyjnych, związanych z poznawaniem nowych miejsc, zdobywaniu wiedzy, wycieczka to także:
📍wspólnie spędzony czas i możliwość lepszego poznania się
📍budowanie relacji, zacieśnianie więzi oraz budowanie zespołowości
📍"testowanie” zachowania w miejscach publicznych📍
📍zdobywanie różnorodnych doświadczeń, także społecznych.
Nie ukrywam- był to długi i wyczerpujący dzień, bo do domu wróciliśmy o godz. 21:15, ale wydaje mi się, że wszyscy w pełni zadowoleni.

🛻Polecam Muzeum Techniki i Inżynierii Miejskiej w Krakowie, zarówno w Zajezdni, jak i Ogród Doświadczeń im. St. Lema. Bardzo przyjazne miejsce dla Małych i Dużych.
🎭A spektakl “Piękna i Bestia”-koniecznie, bo jak to powiedzieli zgodnie wszyscy uczestnicy wycieczki “to najlepszy spektakl na jakim do tej pory byliśmy”.

Poniżej urokliwa kładka na Kazimierzu przez która przechodzliśmy.

Czytaj więcej »

Kółko i krzyżyk

 Pierwsze rozgrywki Klasowej Ligi Gier za nami!

Na początek uczniowie wybrali grę w kółko i krzyżyk. W rozgrywkach pomogli nam uczniowie klasy 4, którzy jako opiekunowie młodszych klas przygotowali instrukcję i wspierali pierwszaków podczas gry.

Każdy grał z każdym, a pierwszaki świetnie poradziły sobie z samodzielnym zaznaczaniem wygranych, przegranych i remisów. Na zakończenie każdy otrzymał odznakę „Szybki Strateg”.

Za miesiąc – kolejna gra i kolejne rozgrywki! Więcej o Klasowej Lidze Gier oraz gotowe karty do pobrania znajdziecie na naszym blogu.

https://programrazem.blogspot.com/.../klasowa-liga-gier...

Napiszcie proszę w komentarzu, czy ktoś z Was już grał ze swoją klasą

Czytaj więcej »

Metoda Word Cafe

Nadal pozostajemy w kręgu tematycznym "Nasi bliscy". Wczoraj na zajęciach z uczniami pracowaliśmy m.in. metodą Word Cafe. Na czym ona polega?

Cały zespół podzielony został na losowo na równoliczne grupy. Grupy losowała osoba, która w tym tygodniu w przydziale tygodniowych obowiązków ma: rozdawanie uczniom prac oraz losowanie zespołów. Poprosiłam by każdy zespół wybrał swojego szefa. Miałam na myśli moderatora, jednak uczniów poprosiłam by wybrali swojego szefa. W niektórych zespołach każdy chciał być szefem, więc zaproponowałam im by go wybrali poprzez losowanie. Sami wpadli na pomysł, że zrobią to za pomocą zabawy Kamień-Papier-Nożyce. Tak też zrobili. Każda grupa otrzymała jedno z zadań:

✅ Do czego potrzebni są nam bliscy: rodzice/ dziadkowie?

✅Do czego potrzebni są nam bliscy: rodzeństwo/ koleżanki/ koledzy?

✅Do czego potrzebni są nam bliscy: ciocia/ wujek/ kuzynka/kuzyn?

Zespoły przez 8 minut (tyle im wystarczyło) pracowały nad tym problemem, spisywali w formie piktogramów swoje pomysły. Dodatkowo by widzieli upływający czas i ile im go jeszcze zostało-stawiam w widocznym miejscu zegar demonstracyjny z zaznaczonym czasem zakończenia zadania. W każdej chwili mogą na niego zerknąć i porównać z zegarem na ścianie ile jeszcze im zostało czasu. Po upływie wyznaczonego czasu przy stoliku pozostał szef (moderator) a pozostałe osoby miały za zadanie przejść do innego stolika. Każdy mógł iść w inne miejsce.Tam, szef (moderator) relacjonował nowym członkom zespołu co poprzedni zespół już wypracował. Po tej części nowi członkowie zespołu mogli dodać swoje nowe pomysły, zmodyfikować. Nad całością czuwał szef, bo mogło się okazać, że to ten sam pomysł, który już został spisany przez poprzedni zespół, tylko inaczej został nazwany/ sformułowany. Tym razem zespół miał na zadanie 5 minut. Po upływie tego czasu nastąpiła kolejna zamiana. Moderator nadal pozostał niezmienny. Tym razem zespól otrzymał na wykonanie zadanie- dopisanie swoich pomysłów 3 minuty. Po upływie tego czasu każdy wrócił do swojego zespołu. Wtedy szef/ moderator opowiedział swojej drużynie, co zostało wypracowane/ dopisane przez innych członków zespołu, którzy dochodzili do tego stolika w kolejnych rundach. Na koniec moderatorzy, z pomocą swoich zespołów zrelacjonowali na forum klasy co wypracowali.

Praca przebiegała bardzo sprawnie i z zaangażowaniem wszystkich uczniów. Pojawiła się jednak "mała rysa". W jednym z zespołów wybrano lidera poprzez zabawę Kamień-Papier-Nożyce. Jednak w trakcie pracy jedna z osób silnych osobowościowo wymusiła zmianę szefa na siebie. Niestety zwróciłam na to uwagę dopiero kiedy zespoły na koniec relacjonowały to co wypracowały. Rozmawiałam z nimi na ten temat i następnym razem będę bardziej czujna, by nikt nie narzucał swojej woli innym.

Tego dnia zastanawialiśmy się także wspólnie w czym dzieci/rodzice/dziadkowie są do siebie podobni a czym się różnią. Przyznam, że kilka razy mnie zaskoczyli swoją wiedzą i obserwacjami.

Przy okazji toczyła się dyskusja, bo pojawiały się takie sformułowania:

👉Dorośli nie mogą się bawić.

Byli tacy, którzy twierdzili" Ale mój tata się ze mną bawi"

👉Moja babcia ma sztuczne zęby.

A moja nie ma.

👉Dorośli nie jeżdżą na rowerze.

Nieprawda-mój tata jeździ.

👉Moja prababcia jest wyższa od mojej babci.

Tutaj była "mała" lekcja anatomii, oglądaliśmy swoje kręgosłupy i rozmawialiśmy dlaczego sylwetka niektórych starszych ludzi jest pochylona. Było więc także o kręgach.

I na koniec rozbawił nas nieco Pan wuefista, który niespodziewanie wszedł do sali i słysząc naszą rozmowę powiedział: Wiecie jaka jest różnica między dziećmi a dorosłymi? Różnica jest taka, że jak rano wstajecie z łóżka to nic was nie boli a nas dorosłych tak :)

Czytaj więcej »

Rozmowy trójstronne

Rozmowy trójstronne z udziałem rodzica, ucznia i nauczyciela stanowią ważny element wspierania rozwoju każdego ucznia.

Podczas takich spotkań wspólnie analizujemy jego postępy edukacyjne, osiągnięcia oraz obszary wymagające dalszej pracy. Szczególną uwagę poświęcamy dostrzeganiu mocnych stron ucznia, na których można wiele zbudować, docenianiu jego wysiłku i postępów, a także wzmacnianiu poczucia własnych kompetencji i poczucia własnej wartości. Zwracamy także nacisk na to, by rozmowa ta była szczera, bez “lukrowania” i fałszowania rzeczywistego obrazu wiedzy, umiejętności ucznia dbając o szacunek i przyjazną atmosferę tych spotkań. Dlatego często towarzyszą tym spotkaniom pytania:

👉Zastanówmy się jak można to wykorzystać…

👉Co możesz zrobić/ jak możemy ci pomóc by to zmienić?

👉W jaki sposób można …

👉Warto spróbować skorzystać z …

Istotnym elementem rozmowy trójstronnej jest aktywny udział ucznia oraz przejście od sformułowania "nie wiem" do "jeszcze nie wiem, ale się nauczę". W ten sposób uczeń ma:

✅możliwość przedstawienia własnej perspektywy

✅podzielenia się swoimi refleksjami

✅wskazania swoich sukcesów i trudności

✅przekonanie, że jeszcze czegoś nie wiem, ale wszystko przede mną

✅współdecydowania o kierunkach jego dalszej pracy i rozwoju.

Naszą rolą jest moderowanie rozmową tak by przebiegała w miłej, przyjaznej atmosferze. Warto zadbać także o to, by wspólnie w uczniem usiąść w kręgu lub też obok niego.

Z doświadczenia wiemy, że podczas rozmów trójstronnych niektórzy uczniowie mają zbyt niską samoocenę i zaniżają swoje możliwości/ umiejętności. Są też i tacy uczniowie, którzy zawyżają swoje wiadomości/ możliwości/ umiejętności. W takich sytuacjach naprowadzamy naszych uczniów pytaniami:

Przypomnij sobie dzisiejszy dzień w szkole. Jak poradziłaś/ poradziłeś sobie podczas obliczeń? Co się udało? W czym potrzebowałaś/ potrzebowałeś wsparcia? Co pomogło ci w obliczeniach?

Jeśli to nie pomaga- zadajemy kilka zadań, prosimy np.: o pamięciowe przedstawienie sumy dwóch liczb, prosimy o przeczytanie fragmentu tekstu...W takich sytuacjach oprócz pytań sprawdza się w naszej pracy również analiza prac uczniowskich. Prosimy wtedy by uczniowie pokazali swoje prace plastyczne/ otwieramy zeszyt na konkretnej stronie i analizujemy konkretne zadania ucznia np.: pod kątem pisma. Zadajemy wtedy pytania: Czy litery w wyrazach łączą się w wyrazy? (dotyczy to początkowego etapu nauki pisania). Co sądzisz o trzymaniu się w liniaturze? Jak wygląda estetyka twojego zeszytu? Czy pismo jest czytelne? Niekiedy prosimy by uczeń przeczytał nam fragment tego co napisał- zdarza się, że sam nie może przeczytać.

Rozmowy trójstronne mają tę zaletę, że to uczeń z rodzicem i nauczycielem wyznacza konkretne, realistyczne cele oraz działania, które będą sprzyjały osiąganiu kolejnych sukcesów edukacyjnych ucznia. Rozmowy takie są nastawione na jego rozwój.

Regularność rozmów trójstronnych ma kluczowe znaczenie dla budowania trwałych nawyków refleksji nad własnym rozwojem. Kiedy uczeń czuje się współodpowiedzialny za proces uczenia się i ma realny wpływ na wyznaczane cele oraz podejmowane działania, wzrasta jego poczucie sprawczości. To z kolei sprzyja budowaniu odporności psychicznej, bo rozwija jego:

✅wytrwałość

✅umiejętność radzenia sobie z trudnościami

✅gotowość do podejmowania wyzwań

✅przekonanie, że własnym zaangażowaniem może wpływać na osiągane rezultaty.

Jak praktycznie podejść do tego typu spotkań? Poniżej kilka wskazówek dla rozmów trójstronnych:

a) w klasie 1

1. Przygotuj kartkę formatu A3.

2. Oprócz krótkich sformułowań słownych, karta musi zawierać dużo piktogramów, łatwych do odczytania także przez ucznia, który jeszcze nie czyta.

3. Z uwagi na wizualny charakter karty, w ciągu roku szkolnego uczeń ma 3 takie karty (wrzesień-październik/ styczeń/czerwiec).

Piktogramy muszą być czytelne dla uczestników rozmowy i nie musi być ich dużo. Niekiedy 1 piktogram to kilka informacji.

b)w klasie 2 i 3 :

1. Przygotuj kartę formatu A3 z podziałem na mocne strony/ słabe strony/ jakiego wsparcia i od kogo uczeń oczekuje (z użyciem skrótów R-rodzic, P-pani/pan). Karta musi być prosta wizualnie.

2. Karta podzielona jest na 3 części (rozmowa we wrześniu/ styczniu/ czerwcu).

3. Wypełniamy wspólnie kartę z zachowaniem zasady, że każde sformułowanie misi być poddane wspólnej ocenie i krytycznej analizie pod kątem realności danego stwierdzenia. Rodzic-uczeń-nauczyciel mogą mieć różne perspektywy. Dopuszcza się poniższą alternatywę zapisu: Przygotuj długopisy w trzech kolorach. Najpierw kolor wybiera uczeń, potem rodzic, na końcu nauczyciel. Warto unikać koloru czerwonego pamiętając, że kolor: 👉czerwony pobudza i przyspiesza reakcje wizualno-werbalne,  👉 zielony  pozostawia najtrwalsze ślady w pamięci,  👉żółty i pomarańczowy działa podobnie jak czerwony, choć mniej intensywnie,  👉 niebieski i czarny wzbudzają niechęć i działają hamująco *. W wybranym przez siebie kolorze na karcie każdy zapisuje/ rysuje swoje obserwacje/ spostrzeżenia.

4. Jeśli np. uczeń wybierze kolor zielony i  napisze “płynnie w szybkim tempie czytam”. Rodzic (np. wybrał kolor niebieski- jeśli się z tym stwierdzeniem zgadza- stawia na niebiesko kropkę obok stwierdzenia  “płynnie w szybkim tempie czytam”. Jeśli nie zgadza się z tym stwierdzeniem- pisze w części “słabe strony”: “w wolnym tempie czyta, zniekształcając wyrazy”. Wtedy obok tego stwierdzenia pojawia się informacja jak należy nad tym dalej pracować.

5. Na sam koniec odczytujemy całość wypracowanego dokumentu, piszemy datę, wszyscy się podpisują.

6. W przypadku uczniów niepiszących- całość dokumentu powinna być wsparta piktogramami. Uczniowie wykonują wtedy piktogramy, dorośli piktogramy+wyrazy(hasła).

7. Rozmowy trwają ok.10-20  min.

8. Podczas spotkania w styczniu i czerwcu analizujemy to co udało się poprawić/ lub co uległo pogorszeniu w stosunku do poprzedniego spotkania.

Przykładowe wzory kart do pobrania znajdziesz TUTAJ

Systematyczne prowadzenie takich spotkań pozwala uczniowi stopniowo rozwijać umiejętność świadomego kierowania własnym procesem uczenia się, planowania działań, monitorowania postępów oraz wyciągania wniosków z podejmowanych doświadczeń. Dzięki temu wzrasta jego poczucie współodpowiedzialności za własną naukę, uczniowie doświadczają sprawczości oraz wzrasta motywacja do konsekwentnego wprowadzania zmian prowadzących do rozwoju ucznia. Warto pamiętać, że nie zawsze ważny jest efekt końcowy ile sam proces i podejmowane działania.

Na temat rozmów trójstronnych znajdziesz wpisy TUTAJ TUTAJ TUTAJ

*Krzyżyk, D. (2025). Efektywne nauczanie ortografii. W: M. Murawska & M. Gołębiowski (red.), Quasipoprawny czy quasi poprawny, czyli o zmianach w pisowni polskiej (s. 10–16). Ośrodek Rozwoju Edukacji

oraz

*Mitrinowicz-Modrzejewska, M. (1963). Fizjologia i patologia głosu, słuchu, mowy. Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich

Czytaj więcej »

Nauczanie zintegrowane a korelacja na przykładzie lektury

Edukacja wczesnoszkolna to czas, w którym nauczanie ma charakter zintegrowany, skoncentrowany wokół rozwijania kompetencji fundamentalnych:

oraz kompetencji przekrojowych

Podstawa programowa z 11 marca 2026 r. obejmuje 8 zintegrowanych edukacji:

Edukacja wczesnoszkolna ma charakter zintegrowany, co oznacza stwarzanie sytuacji sprzyjających nabywaniu przez uczniów różnorodnych doświadczeń, które rozwijają szeroką, rozległą, choć nieco ogólną wiedzę. Wiedza ta, co należy podkreślić, nie zawsze jest pogłębiona. Umożliwia ona jednak uczniom wykorzystywanie jej w różnych sytuacjach edukacyjnych a także pozaszkolnych.

Zobrazuję to na przykładzie:

Aktualnie rozmawiamy z klasie o lekturze "Praktyczny Pan" Roksany Jędrzejewskiej-Wróbel. Książka ta jest pretekstem do rozmowy na temat:

✅emocji

✅stresu

✅wykresów

✅korzystania z instrukcji 

✅kotach

✅praktycznych przedmiotów

Stąd też wsród naszych działań i zaproponowanych naszym uczniom aktywności pojawiła się:

👉sposobach radzenia sobie ze stresem i przygotowaniu leków antystresowych. Więcej na ten temat przeczytasz TUTAJ

👉formułowania instrukcji i pracy zgodnie z instrukcją. I w tym przypadku przydało się krytyczne myślenie. Więcej na ten temat przeczytasz TUTAJ

👉rozmowy na temat życia i zwyczajów kotów. Uczniowie kolejny raz samodzielnie przygotowywali notatki graficzne, ucząc się robienia map myśli. Na podstawie notatek mają przygotować ustną wypowiedź na temat kotów. W ten sposób uczą się jak efektywnie się uczyć.

👉praktycznych przedmiotów. Więcej na ten temat znajdziesz TUTAJ

👉graficznego przedstawiania danych

👉w ramach zajęć artystycznych (plastyka) uczniowie malowali manula. Każdy musiał sobie wyobrazić jak manul wygląda. Wszystko dlatego, że też należy do rodziny kotów a właśnie o rodzinie kotów rozmawialiśmy. Przed przystąpieniem do pracy uczniowie otrzymali kryteria jej oceny, a na koniec każdy dokonywał samooceny. A oto wyobrażenie manula uczniów w Gliczarowie Górnym:

👉umiejętność współpracy w losowo dobranych zespołach

👉doskonalenia umiejętności stawiania pytań problemowych, póki co z pomocą nauczyciela. Jednym z nich było "Po co nam rodzina"? Zwieńczeniem tych rozmów było wykonanie przez uczniów lapbookówi samodzielne podsumowanie pracy oraz wykorzystania własnej strategii działania. Więcej na ten temat znajdziesz TUTAJ

Natomiast jeśli wśród naszych aktywności byłoby:

👉omawianie lektury, gdzie w roli głównej postawiłybyśmy kota

👉podczas edukacji matematycznej uczniowie przeliczaliby koty

👉podczas edukacji artystycznej uczyliby się piosenki o kocie i wykonali kota według szablonu

...wówczas mielibyśmy do czynienia z korelacją. A korelacja to nie integracja.

Czytaj więcej »