Współpraca
jest jedną z najważniejszych umiejętności społecznych, którą warto rozwijać już
od najmłodszych lat. Szczególnie cenne jest organizowanie pracy w losowo
dobranych zespołach, ponieważ rozwija to umiejętność współdziałania z
różnymi osobami, a nie tylko z koleżankami i kolegami z najbliższego kręgu.
Dzięki temu uczniowie rozwijają umiejętność komunikacji, wzajemnego słuchania,
dzielenia się zadaniami oraz wspólnego rozwiązywania problemów. Uczą się także
akceptacji różnorodności, empatii i odpowiedzialności za pracę całego zespołu.
Praca w
losowych grupach przynosi wiele korzyści. Pozwala:
👉odkryć
swoje mocne strony
👉buduje zespół
klasowy dając poczucie przynależności i bezpieczeństwa
👉zapobiega
wykluczeniu niektórych osób
👉sprzyja
nawiązywaniu nowych relacji
👉uczy negocjacji
i kompromisu
👉sprzyja
aktywnemu słuchaniu i prowadzenia dialogu
👉doskonali
umiejętność rozwiązywania konfliktów
👉rozwija
umiejętność dzielenia się zadaniami
👉uczy odpowiedzialności
za zespół
👉doskonali
umiejętność wspólnego rozwiązywania problemów
👉rozwija
empatię, wrażliwość i wzajemną pomoc
👉 uświadamia,
że sukces grupy zależy od zaangażowania wszystkich jej członków, a każdy wnosi
do zespołu coś wartościowego
Współpraca to także moment, podczas którego uczniowie przekonują się, że w jedności siła oraz zaczynają dostrzegać, że współpraca oznacza mniej pracy dla każdego z osobna.
O tym jak
ważna jest praca w losowo dobranych zespołach z naukowego punktu widzenia mówi
także prof. Maciej Karwowski w podcaście w ramach projektu Kompas kreatywności.
Zachęcamy do wysłuchania ( od 25 min.). Link do niego znajdziesz TUTAJ
Umiejętność
współpracy jest bardzo ważną kompetencją potrzebną także w życiu dorosłym,
dlatego w swojej codziennej pracy kładziemy duży nacisk na jej rozwijanie.
Robimy to na różne sposoby. Oto przykłady:
👥wspólne korzystanie
z materiałów plastycznych- uczy to dzielenia się, cierpliwego oczekiwania na
swoją kolej, odpowiedzialności za wspólne pomoce; w przypadku materiałów
papierniczych typu kolorowy papier, uczniowie często mogą wybrać kilkakrotnie
ten sam kolor jaki lubią lub jaki im odpowiada, co w przypadku materiałów
papierniczych na wyłączność, jest ograniczone z uwagi na określoną ilość kartek
w danym kolorze. Często zdarza się, że ktoś np. lubi kolor niebieski a inny
czerwony. W takim przypadku dostęp do ulubionego koloru jest znacznie większy z
całego zestawu kartek całej grupy.
👥cotygodniowe
losowanie miejsc przy stolikach- dzięki któremu uczniowie regularnie
zmieniają sąsiadów siedzących obok nich. Z powodów organizacyjnych zawsze
losowanie odbywa się w piątek po zakończonych zajęciach. Wtedy uczniowie
przenoszą swoje materiały ze stolika na wylosowane miejsce by wszystko było
przygotowane już na rozpoczęcie kolejnego tygodnia. Takie losowanie, które
początkowo budziło wiele moich wątpliwości sprawdza się idealnie. Dzięki temu
uczniowie mogą lepiej się poznać, uczy to ich otwartości na innych, z którymi
często nie jest im „po drodze”, uczy to ich wzajemnej pomocy oraz kompromisu i
współpracy z każdym.
W naszej codziennej pracy z uczniami dbamy o to by
współpraca w losowo dobranych zespołach była codziennością. Początkowo w klasie
pierwszej nie jest to łatwe, jednak z czasem uczniowie sami przekonują się, że
dzięki współpracy to co robią przynosi wiele korzyści które oni sami zauważają a powierzone zadanie wykonane jest szybciej, każdy może coś wnieść swojego. Zwracam szczególną uwagę na tych uczniów, którzy są bierni, by byli włączani choć w minimalnym
stopniu w zadanie grupy. W miarę upływu czasu uczniowie naśladują moje zachowania
i jeśli nie mogą dojść do porozumienia w zespole odnośnie podziału obowiązków-
sami robią losowanie wewnątrz grupy, podobne do mojego. Ponadto w
poprzedniej mojej klasie zaobserwowałam, że już w klasie drugiej, kiedy dawałam
czasem im możliwość samodzielnego doboru osób do zespołu- woleli by te zespoły
były dobierane losowo. Po pewnym czasie obserwuję uczniów, którzy mimo, iż
daję im wybór- proszą o losowanie zespołów.
Poniżej kilka sposobów na losowanie zespołów, w zależności od ilości jej
członków.
1. ✅1. Losowanie za pomocą szpatułek laryngologicznych
WARIANT
1
Na
jednej krawędzi patyczka narysuj flamastrem kropkę w odpowiednim kolorze. Ilość
kolorów jest uzależniona od ilości grup. Uczniowie losują patyczek. Wylosowany
kolor oznacza przynależność do danej grupy.
WARIANT
2
Ustal na
ile grup chcesz podzielić klasę oraz ilu osobowe mają być zespoły. Na
patyczkach laryngologicznych napisz imiona uczennic/uczniów. Dyżurny/ inna
wyznaczona osoba losuje po kolei osoby do poszczególnych drużyn.
2. ✅2. Pudełka po jajkach niespodziankach
Do
pudełek włóż karteczki z imionami uczennic/uczniów a następnie wybrana osoba
losuje skład poszczególnych drużyn.
3. ✅ 3. Kolorowe karteczki
Przygotowuj
kolorowe karteczki- ilość kolorów jest dostosowana do ilości zespołów,
natomiast ilość karteczek danego koloru jest uzależniona od ilości uczestników.
Każdy wybiera sobie 1 karteczkę w wybranym przez siebie kolorze. Następnie
poinformuj uczestników by utworzyli zespoły wg kolorów.
4. ✅4. Losy
Przygotowuj
tyle losów ile jest uczennic/uczniów. Na każdym zapisz cyfry-zawsze 2 karteczki
mają te same numery, w ten sposób tworzą 2-osobowy zespół. Ilość karteczek z
tym samym numerem jest uzależniony od liczebności zespołów.
5. ✅ 5. Co słyszysz?
Każdy
z uczestników losuje ilustrację lub napis z wybranym warzywem lub owocem. Na
umówiony sygnał każdy chodzi w różnych kierunkach i mówi nazwę warzywa/ owocu.
Jednocześnie nadsłuchuje, kto wypowiada tę samą nazwę. Kiedy ją usłyszy-łączy
się w parę, zespół.
W
przypadku zwierząt- uczennice/ uczniowie wydają odgłosy tych zwierząt.
Wcześniej warto uzgodnić na forum klasy jakie odgłosy wydają poszczególne z nich.
W ten sposób można utrwalać też poznane
zasady ortograficzne. Uczniowie/ uczennice losują wyraz z trudnością i chodząc
po sali mówią go. Nadsłuchują kto mówi to samo. W ten sposób powstają zespoły.
6. ✅ 6. Po nitce do kłębka
Przygotuj
pocięte kawałki włóczki, z
których każdy ma ok.80 cm długości. Złóż je jedna na drugą trzymając je razem
pośrodku. Uczennice/uczniowie stojąc w kole łapią ich końce. Osoba prowadząca
puszcza włóczkę, a każdy kto trzyma tę samą włóczkę po przeciwnych jej końcach
tworzy parę.
7. ✅ 7. Odliczanie
Uczniowie stają w
jednym szeregu. Odliczają do 3. Wszystko zależy ile zespołów chcemy podzielić
uczennice/ uczniów. Jedynki robią krok do przodu, trójki krok do tyłu. W ten
sposób tworzą nam się 3 zespoły.
✅ 8. Trójki
U Uczniowie dobierają się dowolnie po 3 osoby. Każda z osób w
zespole ma numer 1,2 lub 3. Następnie wszystkie 1 tworzą zespół, dwójki tak
samo i trójki też. W ten sposób mimo pierwotnego dowolnego doboru
uczennic/uczniów tworzą nam się 3 nowe zupełnie zespoły.
9. ✅ 9. Jedynki do jedynek
Uczniowie
ustawiają się w jednym rzędzie. Jeśli jest ich 20, odliczają do 10. W ten
sposób tworzą pary- jedynki łączą się w parę, dwójki…dziesiątki.
1 ✅ 10. Rzut
monetą
W tym
celu użyj dowolnej monety. Uczennice/uczniowie stoją jeden za drugim. Każdy
podchodzi co ciebie osobno. Jeśli na monecie wypadnie orzeł-staje po jednej
stronie, jeśli reszka-po przeciwnej. W ten sposób utworzą się 2 grupy.
Pamiętaj, że jeśli połowa grupy stanie już po jednej stronie, wówczas musisz
przerwać rzuty monetą i pozostałe osoby zasilą grupę przeciwną.
11 ✅11. Kule
Rozdaj każdemu kartkę/ gazetę. Uczennice/
uczniowie stają w jednym rządzie i odliczają do 4. Poproś, by na niej napisali
swoją cyfrę- tę, która otrzymali przy odliczaniu. Następnie każdy zgniata kulę
tak, by cyfra była niewidoczna. Kiedy kule będą gotowe uczennice/ uczniowie
dzielą się na 2 dowolne zespoły lub podziel poprzez odliczanie. Oddziel zespoły
skakanką, linką lub taśmą malarską. Daj sygnał do bitwy na śnieżki.
Uczennice/uczniowie cały czas przerzucają śnieżki na stronę przeciwnej drużyny.
Zabawa toczy się tak długo, aż nie dasz gwizdkiem sygnału do jej zakończenia.
Każdy zespół liczy ilość kul. Zwycięża ten zespół, który ma najmniej kul po
swojej stronie. Następnie każdy bierze 1 kulę, rozwija ją i sprawdza jaki ma numer.
W ten sposób tworzą się 4 zespoły w zależności od napisanej cyfry.
1 ✅ 12. Szpaler
Uczestników
musi być nieparzysta ilość. Jeśli nie jest, dołącz do zabawy. Pary stoją jedna za drugą. Trzymają się za ręce, podnoszą
je w górę, tworząc szpaler podobny do tych, które tworzy się na ślubach by para
młoda mogła przejść pod nim. Osoba bez pary stoi na samym końcu, biegnie przez
środek pod szpalerem i „porywa” jedną osobę z dowolnej pary stając z nią na
samym przodzie tak samo jak pozostali. Osoba,
której partnerka/partner został mu odebrany- biegnie na sam koniec. Następnie
biegnie pod szpalerem i zabiera komuś osobę z pary. Zabawa toczy się dalej. Po
ok. 3-4 minutach na hasło STOP wszyscy zatrzymują się. Każda osoba z pary robi
krok w bok. W ten sposób uzyskamy 2 zespoły lub w zależności od potrzeb osoby w
parze tworzą 2-osobowe zespoły.
1 ✅13. Pary
Tym
razem poproś uczniów by dobrali się parami i stanęli w jednym rzędzie. Poproś
by w parach każdy zrobił krok w bok- jedna osoba w prawo, druga w lewo. W ten
sposób otrzymasz 2 drużyny.
✅ 14. Rzut kostką
Podziel uczniów
na 6 grup. W tym celu wykorzystaj kostkę do gry. Każdy po kolei wykonuje rzut
kostką. Liczba oczek oznacza numer drużyny od 1 do 6 . W przypadku podziału na
5 zespołów osoba, która wyrzuci 6 oczek ma możliwość dodatkowego rzutu. Kiedy
chcesz by każdy zespół miał po 5 osób i zdarzy się, że 5 osób wyrzuci już
kostką 5 oczek, wówczas kolejne osoby, które wyrzucą 5 oczek mają dodatkowy
rzut lub mogą wybrać drużynę.
✅15. Puzzle
Rozdaj wszystkim fragment puzzli. Następnie
wszyscy chodzą po sali i szukają osób, które mają pasujące do niego
elementy. W ten sposób tworzą się
4-osobowe zespoły.
Puzzle do losowania zespołów znajdziesz TUTAJ
✅16. Piotruś
Do losowania 2-osobowych zespołów potrzebne będą karty do gry typu Piotruś. Bierzemy tle par ile jest osób w grupie. Następnie spośród zestawu uczniowie losują kartę. Następnie szukają drugiej osoby z taką samą kartą- pary. W ten sposób tworzą zespoły.

Zdarza się podczas zajęć ruchowych, że robię losowanie 2 drużyn za pomocą pierścionka, gumki, guzika... wszystkiego co małe, akurat mam przy sobie w kieszeni. Wtedy każdy po kolei podchodzi i losuje z dwóch zaciśniętych dłoni- w jednej mam ukryty przedmiot, druga dłoń jest pusta. W zależności od wylosowanego bądź nie przedmiotu-osoba trafia do jednej z drużyn. Jeśli w wyniku losowania połowa klasy jest już w jakiejkolwiek drużynie, bo np. osoby te wylosowały pierścionek, wówczas przerywam losowanie i pozostała część grupy zasila liczebnie drużynę przeciwną. Nigdy natomiast nie daję możliwości samodzielnego wyboru osób do drużyn moim uczniom typu: dwie osoby wybierają swoje drużyny. Powód? Zawsze wtedy uczniowie najsłabsi lub najmniej lubiani- zostaną wybierani na końcu, dlatego takich sytuacji unikam. Zachęcam do tego by dobierać losowo zespoły kiedy tylko jest to możliwe. Głęboko wierzę w moc tego typu działań, bo współpraca nie tylko sprzyja budowaniu relacji, ale uczy trudnej sztuki kompromisu. To z kolei przekłada się na relacje oparte na dialogu, szacunku, empatii i tolerancji. Jestem głęboko przekonana, że te umiejętności w przyszłości przełożą się na zachowania uczniów i ich relacje w przestrzeni cyfrowej.