Tworzymy klasowe zasady

Na początku każdego roku szkolnego  zapoznajemy uczniów z prawami i obowiązkami ucznia wynikającymi ze Statutu naszych szkół. Rozmowę na ten temat rozpoczynamy od praw i obowiązków domowych każdego ucznia. Nasi uczniowie dostrzegają, że część praw i obowiązków mają podobnych, ale dostrzegają też różnice wynikające z zasad obowiązujących w każdym domu.

Zaznajamiając uczniów ze Statutem szkoły a konkretnie z fragmentem dotyczącym praw i obowiązków ucznia pamiętamy, by informacje te przełożyć na język naszych uczniów. Wszystko po to by informacje były dla nich jasne i zrozumiałe. Oprócz prostego języka staramy się by tam gdzie tylko to możliwe wspierać to konkretnymi przykładami. Nie zawsze wychodzą one od nas. Często po każdej przekazanej informacji prosimy uczniów by podali przykład. W ten sposób sprawdzamy sposób ich zrozumienia danej informacji. Jeśli uczniowie mają z tym kłopot, wówczas podajemy im konkretne przykłady.

❗Dlaczego prawa ucznia są ważne?

Znajomość praw daje uczniom poczucie bezpieczeństwa oraz świadomość, że jest ważnym członkiem społeczności szkolnej. Dzięki temu uczennica/ uczeń ten sposób wie, że ma prawo do m.in.:

👉nauki i rozwijania swoich zainteresowań,

👉szacunku i godnego traktowania,

👉bezpieczeństwa,

👉wyrażania własnego zdania z poszanowaniem innych osób,

👉pomocy w sytuacjach trudnych,

👉sprawiedliwego oceniania,

👉popełniania błędów co jest ważnym elementem nowej podstawy programowej jako czynnik rozwoju każdego człowieka

Świadomość własnych praw:

✅buduje poczucie wartości,

✅wzmacnia odpowiedzialność za siebie

✅uczy korzystania z praw w sposób właściwy, z poszanowaniem praw innych osób

❗Dlaczego równie ważne są obowiązki?

Obok praw równie istotne są obowiązki ucznia, bo prawa i obowiązki wzajemnie się uzupełniają. Korzystanie z własnych praw nie może naruszać praw innych osób, a obowiązki pomagają budować przyjazną przestrzeń szkolną, jak i społeczność szkolną.

Systematyczne realizowanie obowiązków pomaga dzieciom rozwijać wiele ważnych kompetencji potrzebnych zarówno w szkole, jak i w dorosłym życiu. Obowiązki uczą:

❎odpowiedzialności za własne działania,

❎samodzielności,

❎systematyczności,

❎wytrwałości w realizacji zadań,

❎organizowania swojej pracy,

❎współpracy z innymi,

❎szacunku dla wspólnych zasad,

❎przewidywania skutków własnego postępowania,

❎dotrzymywania umów i zobowiązań,

❎konsekwencji swoich zachowań,

❎budować poczucie bezpieczeństwa uczniów,

❎funkcjonowania w grupie klasowej, szkolnej,

❎przygotowują się do podejmowania coraz bardziej odpowiedzialnych zadań oraz przejmowania odpowiedzialności.

W pierwszych dniach nowego roku szkolnego zastanawiamy się wspólnie jakie obowiązki wynikać mogą z bycia częścią zespołu klasowego. Z tym w klasie pierwszej uczniowie mają sporo kłopotu, dlatego omawiamy je z uczniami przedstawiając swoje propozycje. Obowiązki uczniów stanowią w wielu przypadkach ogromna pomoc nam-nauczycielkom, przez co nasi uczniowie czuja się potrzebni i ważni. W każdym tygodniu każdy uczeń ma określone obowiązki, co uczy go systematyczności i odpowiedzialności. Stąd tez nie ma w naszych klasach dyżurnych, bo w pewnym sensie dyżurnymi są wszyscy a obowiązki dzielone są na cały zespół klasowy. Pokazujemy w ten sposób, że wspólne działania przynosza korzyści:

-uczą współodpowiedzialności

-dają poczucie przynależności do grupy

-pokazują, że współpraca daje lepsze efekty w postaci odciążenia od nadmiaru obowiązków

Oto nasze tegoroczne propozycje działań:

👉wycieranie tablicy i pilnowanie porządku w sali

👉pomoc nauczycielowi 

👉losowanie zespołów oraz rozdawanie prac

👉zbiórka na zajęciach ruchowych

👉podlewanie kwiatów

👉dokarmianie ptaków w szkolnym karmniku (w okresie jesienno-zimowym)

Z lewej strony mocuję spinacze z napisanymi imionami uczniów. Ja mam mało liczebną klasę, natomiast w dużym zespole przy jednym zadaniu można przypiąć więcej imion. W ten sposób uczniowie wiedzą za co są odpowiedzialni w kolejnym tygodniu. Zawsze w piątek podsumowujemy wspólnie wywiązywanie się z przydzielonych obowiązków i następuje rotacja- przesunięcie spinaczy z imionami o jedną pozycję w dół. Osoby, które miały do wykonania ostatnie z zadań zamieszczonych na liście- przechodzą do pozycji pierwszej. Ze względów organizacyjnych zamiany dokonujemy zawsze w poniedziałek na początku zajęć. Kiedy robiliśmy to w piątek- uczniowie często zapominali za co są odpowiedzialni. Z uwagi na to, że w tym roku mam klasę pierwszę- zapis obowiązków wygląda następująco:

Sam pomysł zaczerpnęłam od Sabiny Piłat (Nauka w plecaku).

Kształtowanie odpowiedzialności za to co każdy uczeń robi, za co odpowiada nie odbywa się jednorazowo. Wymaga to mojego codziennego przypominania zasad, ich utrwalania oraz konsekwentnego ich stosowania przez wszystkich dorosłych pracujących z uczniami. Dlatego tak ważna jest spójność działań wszystkich dorosłych. Ponadto ważne jest byśmy sami jako nauczyciele byli spójni w tym co mówimy oraz co sami robimy. Nasi uczniowie są bardzo dobrymi obserwatorami nas dorosłych i są bardzo czujni na fałsz oraz brak konsekwencji.

Taka systematyczność i konsekwencja:

👉pomaga uczniom utrwalać właściwe nawyki,

👉zwiększa poczucie bezpieczeństwa dzięki przewidywalnym zasadom,

👉uczy odpowiedzialności za własne decyzje,

👉pokazuje związek między zachowaniem a jego konsekwencjami,

👉wzmacnia poczucie sprawiedliwości i zaufania do nas dorosłych.

Konsekwencja nie oznacza jednak surowości z naszej strony. Polega ona raczej na spokojnym, życzliwym, systematycznym i stanowczym przestrzeganiu wcześniej ustalonych zasad oraz jednakowym reagowaniu na podobne sytuacje wśród wszystkich uczniów.

Dodatkowo wspólnie w naszych obydwu klasach ustalamy klasowe zasady. Robimy to w formie obrazkowej, by były one czytelne dla wszystkich uczniów. 

Ustalone i zaakceptowane przez wszystkich prawa i obowiązki:

📌zapisujemy prostym i zrozumiałym językiem-często wspierając się piktogramami,

📌zawieszone są w widocznym miejscu sali,

📌systematycznie o nich przypominamy, zarówno podczas sytuacji trudnych, jak i takich, podczas których prawa i obowiązki są przestrzegane,

📌utrwalanie ich m.in. poprzez zabawy, scenki, omawiając konkretne treści, pracę z tekstem literackim,

📌utrwalanie poprzez własny przykład nas samych-dorosłych

Poniżej nasze prawa i obowiązki ustalone na ten rok szkolny.

Mamy też i nasze klasowe rytuały, których codziennie przestrzegamy. Należy do nich:

👉wspólne czytanie fragmentu książki

👉zajęcia ruchowe w określone dni tygodnia

👉zajęcia w pracowni komputerowej

👉celebrowanie urodzin-składanie życzeń oraz zabawa wybrana przez osobę, która w danym dniu ma urodziny

👉rysowanie sketchnotek, które będziemy wykorzystywać w notatkach graficznych

👉rozmowy na temat minionego weekendu

Po co nam rytuały? Odpowiedź uzyskałyśmy w książce Rytuały, której autorem jest Dimitris Xygalatas-antropolog i kognitywista. Autor książki zauważa, że rytuały:

✅pozytywnie wpływają na psychikę

✅mają ściśle określona strukturę i są przewidywalne

✅pomagają nam zakotwiczyć się w burzliwym świecie 

✅dają poczucie uporządkowania i samokontroli nad sytuacjami życia codziennego

✅dzięki nim stajemy się bardziej zdyscyplinowani i zyskujemy większą samokontrolę

✅są wpisane w naszą naturę

✅pomagają nawiązywać relacje a jak wiadomo silne więzi społeczne powodują, że potrafimy jednoczyć się w trudnych chwilach

✅pomagają odnaleźć w życiu sens

Są też i takie rytuały, które nie wydają się nam logiczne, jednak widzimy ich skuteczność. Nie mają one wpływu na rzeczywistość, ale na nas samych tak. Ważne jednak by był to wpływ pozytywny.